Anayasa Platformu Ulusal Çağrısı

Anayasalar, dinamik toplumsal koşulları statik kurallarla düzenlemeye çalışan hukuksal metinlerdir. Ancak aynı zamanda anayasalar, bir toplumun ortak değerlerini, zihniyetini ve gelecek tahayyülünü yansıtan ilkeler toplamıdır. Anayasalar, “ülkelerin yol haritalarıdır.” Anayasalar toplumun dinamiklerini dikkate alacak ve toplumsal gerçek ve özlemleri yansıtacak şekilde hazırlanmamışsa değişimi kısıtlayarak veya toplumsal ihtiyaçlara cevap verecek kurumları ihmal ederek sürekli kriz ve bunalım yaratabilirler.

Türkiye’nin uzun yıllardır bir anayasa meselesi olmuştur. Bugün bu uzun vadeli meseleyi çözme fırsatı vardır. Yeni anayasa süreci, bugüne kadar kendi geleceği üzerinde ayrıntılı olarak düşünmemiş, yeterince tartışmamış bir topluma bunun için çok az bulunan bir fırsat sunmaktadır. Türkiye bu fırsatı kullanmalıdır.

Daha önemlisi Türkiye bu fırsatı ayırıcı değil, birleştirici bir anayasa hazırlama süreci tasarlayarak kullanmalıdır. Anayasanın ayrım değil, birlik sembolü olmasının yolu anayasayı hazırlama süreci ile yakından ilişkilidir. Bu nedenle anayasa tartışma sürecinin tasarımı, en az tartışma süreci sonunda ortaya çıkacak anayasa metni kadar önemlidir.

Anayasa sürecinde teknik olanla olmayan arasındaki ayrım önemlidir. Anayasanın teknik kurgusu hukukçuların, siyasi vurgusu siyasetçilerin işidir. Evrensel normların yanı sıra anayasanın hangi temel ilke ve tercihlere dayanması gerektiği kolektif ve katılımlı bir tartışma süreci ile ortaya çıkarılmalıdır.

Türkiye’nin ihtiyacının sağlıklı bir anayasa hazırlama ve tartışma süreci olduğunu düşünen yedi Sivil Toplum ve Meslek Kuruluşu¹ bir araya gelerek ve anayasa hazırlama sürecinin en az anayasanın içeriği kadar önemli olduğunu ifade ederek yeni anayasanın dayanması gereken temel ilkelerin bir tartışma süreci içinde belirlenmesinin yararını vurgulamıştır. Ekonomik Sosyal Konsey üyesi bu yedi kuruluş, yeni bir anayasa metni hazırlamak istemediklerini, metnin zaten TBMM’de yazılacağını, önemli olanın anayasanın dayanacağı temel ilkeler konusunda toplumsal mutabakat zemini yaratmak olduğunu ifade etmiştir. TÜSİAD,TBB,TÜRKONFED, MÜSİAD,MEMUR-SEN, TUSKON, ASKON, TÜGİK, KAGİDER, KADER, TÜGİAD ve TVYD'nin de katılımıyla, anayasa platformu girişimi daha da genişlemiştir.

Amaç, anayasa konusunda kesin bir toplumsal uzlaşma sağlamak değil, anayasa gibi ortak iradeyi yansıtması beklenen en temel yasanın, en temel ilkeleri konusunda vatandaşların doğrudan ve üye oldukları sivil ve meslek örgütleri aracılığıyla katılacakları ve kendi aralarında tartışacakları bir ortam yaratmaktır.

Bu amaca yönelik olarak sivil toplum, meslek örgütleri, iş dünyası, medya, sanat ve bilim camiasından katılımla Arama Konferansı® yöntemiyle Türkiye’nin gelecek tasavvurlarının ve bunun anayasal yansımalarını tartışılacağı çalıştaylar düzenleniyor. Birinci çalıştay 8-9 Aralık 2007 tarihlerinde Ankara'da düzenlenmişti. İkinci çalıştay ise 23-24 Şubat 2008 tarihlerinde İstanbul'da düzenlenecek.

Çalıştayların yanı sıra, anayasada yer alan belirli konularda uzmanlardan oluşan ihtisas komisyonları ulusal ve yerel çalıştayların sonuçları temelinde öneri raporları kaleme alacaklar. Bu süreçlerin ardından anayasanın dayanması gereken temel ilkeleri içeren bir rapor, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulacak.

Tüm bu süreç boyunca toplantılar, paneller, basın açıklamaları, raporlar, broşürler, ilanlar ve Internet sayfası aracılığıyla kamuoyunu her konuda bilgilendirmeye yönelik yoğun bir etkinlik dizisi yürütülecek.

Anayasa tartışmaları boyunca olabildiğince geniş katılıma ve düşünceye ulaşılmaya çalışılacaktır. Bu süreçte aktif bir uzlaşı aranacak ama bu olmadığı takdirde farklılıklar mümkün olan en geniş şekliyle yansıtılacaktır.

Ancak unutulmamalıdır ki bu sürecin gerçek sahipleri kamuoyunun ve toplumun ta kendisidir. Bizlerin rolü, sürecin yürümesi için gerekli adımları atmak ve tartışmaya doğru ortamı sağlamaktan ibarettir. Anayasa siz ne kadar sahip çıkarsanız o kadar sizin olur.

Bu sürece katılmaya, Türkiye’de yaşayan, Türkiye üzerinde iddia sahibi olan herkesi çağırıyoruz.

¹Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK), Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş), Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Hak-İş), Türkiye Kamu Çalışanları Sendikaları Konfederasyonu (Türkiye Kamu-Sen), Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) ve Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB)